کنترل دسترسی غیرمتمرکز در اینترنت اشیاء

اینترنت اشیاء « internet of things » با رشد انفجاری دستگاه‌های متصل و تنوع کاربردها، با چالش سه‌گانه مقیاس‌پذیری، امنیت و حفظ حریم خصوصی مواجه است که مدل‌های سنتی کنترل دسترسی توانایی پاسخگویی همزمان به آنها را ندارند. فناوری بلاکچین به عنوان یک راه‌حل غیرمتمرکز برای کنترل دسترسی ظهور کرده، اما شکاف عمیقی میان ادعاهای نظری مقالات و امکان‌سنجی عملی این راه‌حل‌ها در محیط‌های واقعی وجود دارد. این مقاله با هدف پر کردن این شکاف، یک مرور نظام‌مند و تحلیل تطبیقی از پژوهش‌های حوزه کنترل دسترسی مبتنی بر بلاکچین برای اینترنت اشیاء مقیاس‌پذیر ارائه می‌دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد که معماری‌های تحقیقاتی از رویکردهای بلاک چین خالص به سمت معماری‌های ترکیبی چندلایه « Fog-Edge-Block chain » تکامل یافته و مدل کنترل دسترسی مبتنی بر ویژگی « ABAC » با سهم ۳۷٪ به عنوان مدل غالب شناسایی شده است. همچنین، تمرکز پژوهش‌های جدید به سمت تکنیک‌های پیشرفته حفظ حریم خصوصی نظیر اثبات دانش صفر « ZKP » و رمزنگاری مبتنی بر سیاست پنهان معطوف شده است. با این حال، حدود ۷۳٪ از مطالعات بررسی‌شده فاقد ارزیابی تجربی در مقیاس واقعی بوده و صرفاً به شبیه‌سازی‌های محدود بسنده کرده‌اند که این مهم‌ترین مانع تجاری‌سازی این فناوری‌ها محسوب می‌شود. این مرور نشان می‌دهد که حوزه کنترل دسترسی مبتنی بر بلاکچین برای اینترنت اشیاء از مرحله اثبات مفهوم عبور کرده، اما شکاف عمیق میان نظریه و عمل همچنان پابرجاست. بر اساس یافته‌ها، یک نقشه راه تحقیقاتی سه‌لایه شامل: « ۱ » کوتاه‌مدت: توسعه پروتکل‌های اجماع فوق‌سبک و الگوریتم‌های رمزنگاری بهینه‌سازی‌شده برای دستگاه‌های لبه ای؛ « 2 » میان‌مدت: ایجاد بسترهای آزمون « Test bed » مقیاس‌پذیر برای ارزیابی عملی راه‌حل‌ها؛ و « 3 » بلندمدت: ادغام با معماری‌های G6 و بهره‌گیری از هوش مصنوعی برای سیاست‌گذاری پویا و تطبیقی، پیشنهاد می‌شود.